หอสมุดแห่งผืนพิภพ : Terra ex Bibliothecarum

พักเฮตาเลียโคลงดั้นไว้ก่อนนะ จะมาต่อวันหลังนะครับวันนี้ขออุทิศให้ยอดตำนานนิยายรักข้ามสหัสวรรษเรื่องดังก่อน

“ตำนาน เกนจิเป็นขุนเขาสูงสุดยอดตระหง่านง้ำค้ำปวงวรรณกรรมญี่ปุ่นทั้งมวล นับแต่อดีตจวบปัจจุบันไม่มีวรรณกรรมเรื่องไหนเทียบได้แม้ส่วนเสี้ยว เมื่อคิดว่าตำนานเกนจิถูกแต่งขึ้นในศตวรรษที่สิบเอ็ดแล้ว ความเพริดแพร้วมหัศจรรย์ยิ่งขับเด่นกว้างไกลออกไปทั่วทุกทิศ”

ยา สุนาริ คาวาบาตะ นักประพันธ์รางวัลโนเบล ผู้เขียน “เมจิน”(ราชันหมากล้อม) และ “ยูกิคุนิ”(หิมวันตประเทศ) กล่าวในพิธีรับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม


เก่า แต่ยังไม่เก๋าพอ


Twilight น่ะ รุ่นลื่อลืบลืดชัดๆ

นัก เขียนนิยายรักโรมานซ์หวานซึ้งซึ่งกำลังเป็นที่นิยมอยู่ทั่วไปในปัจจุบัน ควรน้อมคารวะบรรพชนของบรรดานิยายรักในโอกาสครบรอบพันปีของนิยายรักเรื่องแรก แห่งโลก “ตำนานเกนจิ” 源氏物語(genji no monogatari) ซึ่งครบวาระการเฉลิมฉลองในปลายปี 2008 ต่อต้นปี 2009 นี้


สมัยโน้นสาวๆว่างงานก็นั่งแต่งฟิกเหมือนกันล่ะน่า(ภาพมุราซากิ ชิคิบุ อุคิโยะเอะสมัยเอโดะ)

ตำนาน เกนจิ เขียนขึ้นเมื่อราวพันปีที่แล้ว ณ ประเทศญี่ปุ่นในยุคเฮอัน บันทึกเก่าแก่ที่สุดพบว่ามุราซากิ ชิคิบุ สตรีชั้นสูงในราชสำนักเขียนบันทึกประจำวันเล่าว่าตนแต่งเรื่องตำนานเกนจิ สำเร็จในวันที่เมื่อปรับตามปฏิทินปัจจุบันแล้วคือ 1 พฤศจิกายน 1008 ตำนานเกนจิเล่าเรื่องราวชีวิตของโอรสไร้ฐานันดรรูปงามแห่งสมเด็จพระ จักรพรรดินาม ฮิคารุ เกนจิ กับพฤติการณ์ความรักความใคร่ในแวดวงชนชั้นสูง และความรักของเกนจิที่มีต่อชายามุราซากิ(ซึ่งพ้องชื่อกับผู้แต่ง แต่เป็นคนละคน) ตั้งแต่ฮิคารุ เกนจิยังเด็กจนถึงแก่อสัญกรรม ทั้งหมด 41 ตอน และผนวกด้วยชีวิตของรุ่นหลานที่หน้าตาหล่อเหลาเช่นเดียวกับปู่อีก 13 ตอน


นี่สิเก่าจริง ตำนานเกนจิฉบับคัดลอกเก่าแก่ที่สุด ค.ศ. 1021 ร่วมยุคกับการก่อตั้งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์

ฮิ คารุ เกนจิ ผู้เป็นพระเอกมีทั้งแง่ดีและแง่ร้าย ประสบทั้งความสำเร็จและล้มเหลวตลอดช่วงชีวิตอันรุ่งโรจน์ของตน จากกำเนิดราชโอรสไร้ฐานันดรจนเป็นเอกอัครมหาเสนาบดีว่าราชการแทนองค์พระ จักรพรรดิผู้เป็นบุตรของตนในบั้นปลาย แต่ก็แสดงสัจธรรมของชีวิตว่ายศถาบรรดาศักดิ์และตำแหน่ง หรือหญิงสาวต่างๆนานามากมายมิได้เป็นเครื่องบอกถึงความสุขในใจของคนหากไร้คน ที่รักโดยแท้จริง คือมุราซากิอยู่เคียงข้าง


เรื่องย่องมุดมุ้งเข้าหาสาว คาวๆหวานๆนี่มีมาเป็นพันๆปี แถมแต่งกันให้อ่านจนดังอีกตะหาก

นัก วรรณคดีและนักประวัติศาสตร์ยกย่องว่าตำนานเกนจิเป็นนิยายเรื่องแรกของโลก เพราะความแตกต่างจากนิทานหรือตำนานอื่นๆที่ร่วมสมัยกัน ตำนานเกนจิใช้ตัวละครหลักดำเนินเรื่องโดยมีตัวละครย่อยเข้ามาแสดงประกอบไป ตามจังหวะชีวิตของตัวละครหลัก เนื้อเรื่องปราศจากวีรบุรุษ เทพเจ้า ปีศาจหรือสิ่งเหนือธรรมชาติ ใดๆที่ชักนำให้ผู้อ่านชื่นชมนับถือศรัทธา แม้ว่าจะกล่าวถึงวิญญาณอาฆาตหรือดวงชะตาก็เป็นเพียงแค่ตัวประกอบเสริมบทบาท ตามโครงเรื่องเท่านั้น จึงจัดเป็นนิยายมิใช่มหากาพย์หรือนิทานสอนใจตามรูปแบบที่เคยมีมาก่อน ทั้งยังถูกวิเคราะห์ว่าเป็นนิยายเชิงจิตวิทยาเรื่องแรกของโลกด้วยปัจจัย ต่างๆเช่น ความทุกข์ระทมของหญิงในราชสำนัก ปมในใจของฮิคารุ เกนจิ โรคคลั่งอาฆาตของเจ้าจอมคนรัก ฯลฯ รวมถึงการแทรกปรัชญาพุทธเรื่องความไม่เที่ยงแท้แน่นอนและการให้อภัยไว้ใน นิยายอย่างแนบเนียนผ่านการพบและการพรากจากคนรักของฮิคารุเกนจิเอง


พ่อแม่ป้าอาลุง มุงกันใหญ่ในนิทรรศการเกนจิ....ถ้าเราจะจัดนิทรรศการขุนช้างขุนแผนขึ้นจะมีคนดูมั้ยเนี่ย

ตำนาน เกนจิถูกบรรจุลงในแบบเรียนวิชาภาษาญี่ปุ่นชั้นมัธยม และเป็นวิชาเรียนชั้นอุดมศึกษาในมหาวิทยาลัยทั้งในญี่ปุ่นและทั่วโลก แม้แต่ในไทยเองหากเรียนเอกภาษาญี่ปุ่นก็ต้องศึกษาวรรณคดีชิ้นสำคัญนี้ ด้วยว่าตำนานเกนจิเล่าถึงชีวิตความเป็นอยู่ ศิลปวัฒนธรรมและประเพณีของสมัยเฮอันได้อย่างละเอียดลออและงดงาม ทั้งยังตีแผ่ความคิด จิตสำนึกในใจของผู้คนยุคนั้นผ่านตัวละครต่างๆอย่างมีมิติ หากจะเทียบกับวรรณคดีไทยคงเปรียบได้กับเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนที่แสดง วัฒนธรรมและประเพณีไทยเช่นเดียวกัน และตัวเอกชายยังเจ้าชู้เหมือนกันด้วย




ขุน แผนญี่ปุ่นปะทะขุนแผนไทย ของเราชนะขาดลอย อ้าว ก็ฮิคารุเกนจิรบเป็นที่ไหนกัน แถมขุนแผนไทยโหดขนาดควักท้องเมียเอาลูกทำกุมารทองได้อีกตะหาก

ตำนาน เกนจิถูกเล่าซ้ำแล้วซ้ำอีกในสื่อต่างๆนับแต่สมัยคามาคุระ เอโดะ จนถึงสื่อสมัยใหม่ อ่านภาพเขียนฉากกั้นผนัง ภาพม้วนอุคิโยะเอะ มังงะ อนิเมะ และภาพยนตร์คนแสดง ซึ่งในแต่ละครั้งก็จะถูกตีความแตกต่างกันไปตามสายตาของผู้กำกับและศิลปินผู้ สร้างผลงาน เป็นเหมือนการสืบต่อลมหายใจของวรรณคดีอายุพันปีนี้ต่อไปอย่างไม่รู้จบ


การ์ตูนล่อป้า “ด้วยเมฆหมอกแห่งรัก” Asaki Yumemishi © Yamato Waki, NED 1997

ความ งดงาม ความเก่าแก่ และความทรงคุณค่าทั้งทางภาษาและวัฒนธรรมดังกล่าว เป็นเหตุให้รัฐบาลญี่ปุ่นเชิดชูวรรณคดีเรื่องตำนานเกนจิเป็นวรรณคดีแห่งชาติ และในวาระครบ 1000 ปีของตำนานเกนจิ กรุงเกียวโตซึ่งเป็นสถานที่ดำเนินเรื่องได้จัดเฉลิมฉลองเทศกาลเกนจิ ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2008 ถึง 31 ตุลาคม 2009 ในเทศกาลมีทั้งการอ่านบทกวี การเล่นละคร การทดลองสวมชุดยุคเฮอัน การล่องเรือหงส์ในแม่น้ำคัตสึระ การตามรอยชีวิตของฮิคารุ เกนจิจากวัดอิชิยามะที่กำเนิด จนถึงศาลเจ้าอิวาชิมิสึที่สถิตวิญญาณของตระกูลเกนจิ(มินาโมโตะ)


ธนบัตร 2000 เยนซึ่งธนาคารแห่งญี่ปุ่นออกในวาระพิเศษเฉลิมฉลองครบ 1000 ปี ตำนานเกนจิ


งานฉลองพันปีตำนานเกนจิเริ่มต้นที่พิธีชำระล้างตามธรรมเนียมญี่ปุ่น ในศาลเจ้าโจเนนงุ เกียวโต ด้วยเครื่องแต่งกายตามประเพณีโบราณ

หนึ่ง พันปีผ่านไป จินตนาการของนักเขียนสตรีคนหนึ่งยังอบอวลอยู่ท่ามกลางแมกไม้ ทิวเขา และสายน้ำของนครเก่าแก่เกียวโต ยืนยันถึงความยืนยงของความรักในงานเขียน และงานเขียนที่เปี่ยมไปด้วยความรักที่ใครๆอาจกล่าวหาว่าน้ำเน่า ว่าเป็นอมตะไม่แพ้เรื่องราวมหากาพย์หรือ เรื่องหม่นหมองสะท้อนสังคมใดๆเลย 

อ้างอิง

http://www.2008genji.jp/english/tale_of_genji/t_01.html
http://travel.nytimes.com/2009/01/04/travel/04footsteps.html?pagewanted=1
http://www.nytimes.com/slideshow/2009/01/04/travel/0104-KYOTO_index.html
http://www.taleofgenji.org/
http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20081012x1.html
http://www.iht.com/articles/2009/01/09/travel/trkyoto.php

อ่านวิจารณ์การ์ตูน "ด้วยเมฆหมอกแห่งรัก" ได้ที่
http://terasphere.exteen.com/20060625/entry

  แถม...อนิเมใหม่เดือนมกรา มีเรื่องตำนานเกนจิ เป็นการเฉลิมฉลองรอบพันปีนี้ด้วยนะ ในชื่อ Genji monogatari sennenki(เกนจิ - ตำนานรักพันปี)
(เรต 18+)