Terasphere's Library

แนวทางการส่งผลงานเข้าสู่สายตาสาธารณชนของเหล่านักเขียนมีต่างๆกันไป บางคนก็อาศัยช่องทางส่งต้นฉบับตีพิมพ์ผ่านนิตยสาร บางคนก็เสนอผลงานตรงเข้าสำนักพิมพ์ และหลายๆคนก็อาศัยพื้นที่ไซเบอร์สเปซเผยแพร่งานเขียนของตนให้ผู้อ่านได้ชื่นชม(หรือวิพากษ์วิจารณ์)

อีกทางหนึ่งซึ่งเป็นหนทางหลักของการนำเสนอผลงาน ที่ส่งผลกระทบต่องานเขียนของนักเขียนอย่างสูงยิ่งคือ การส่งประกวดชิงรางวัล งานเขียนที่ติดตรารางวัลมักจะถูกวางให้โดดเด่นบนแผง เพิ่มยอดขายให้สำนักพิมพ์และส่วนแบ่งรายได้สู่นักเขียนอย่างมหาศาล ตัวอย่างเช่นเมื่อคราวที่ “เจ้าหงิญ” ได้รับรางวัลซีไรท์ในปี ๒๕๔๘ ยอดพิมพ์พุ่งจนต้องพิมพ์ซ้ำ ๒๐ กว่ารอบจากที่พิมพ์ครั้งแรก ๓,๐๐๐ เล่มค้างเติ่งอยู่นานเป็นปี

ปัจจุบันเวทีประกวดงานวรรณกรรมเพิ่มขึ้นมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเวทีสำหรับเยาวชน สำนักพิมพ์ใหญ่ๆเปิดโอกาสให้นักเขียนรุ่นเยาว์เข้าประกวดโดยไม่ต้องต่อสู้กับมือเก๋าชิงรางวัลผูกขาดทั้งปี เช่น Young Thai Artist Award ของมูลนิธิซีเมนต์ไทย 7 book Award นายอินทร์อวอร์ดของเครืออมรินทร์ หรือแม้แต่รางวัลพานแว่นฟ้าของรัฐสภา ที่มีนักเขียนเยาวชนเข้าไปประกาศศักดาคว้ารางวัลบ่อยครั้ง
อาจเป็นเพราะแนวคิดของกรรมการตัดสินที่มุ่งเน้นให้คนรุ่นใหม่ที่มีแนวคิดทันสมัย-ร่วมสมัยเข้าไปมีบทบาทในบรรณพิภพมากขึ้น แต่ถ้าเราจะเขียนให้ได้รางวัลจะต้องทำเช่นไร? หากหวังชิงรางวัลคงต้องมาวิเคราะห์กันดู ในการนี้เจ้าของบล็อกได้รับคำแนะนำจาก รศ. สุพรรณี วราทร ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย กรรมการตัดสินรางวัล 7 Book Award และ ผศ. ตรีศิลป์ บุญขจร นายกสมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมป์ กรรมการตัดสินรางวัล Young Thai Artist Award, นายอินทร์อวอร์ด และ ซีไรท์ ถึงลักษณะของงานเขียนที่ “ทำให้ได้รับรางวัล” และลักษณะงานเขียนที่ต้อง “คัดออก” จากรอบคัดเลือกรางวัล ดังนี้

๕ ลักษณะ “ต้องห้าม” ของงานรางวัล

๑. ผิดศีลธรรมอันดีอย่างร้ายแรง สื่อความรุนแรงทางกาย จิตใจ หรือมีเรื่องเพศโดยไม่จำเป็น
ไม่ใช่ว่างานเขียนชิงรางวัลจะมีความรุนแรงหรือสื่อเรื่องเพศไม่ได้ แต่หากต้องการเติมความรุนแรงหรือเรื่องเพศลงในงานเขียน ต้องมีที่มาที่ไปสมเหตุสมผล หากตัดทอนลงได้โดยไม่เสียอรรถรสและเจตนาของงานเขียนก็ควรตัดทอนลง ความผิดขั้นอุกฤษฎ์อีกข้อหนึ่งคือการลอกเลียนผลงานของผู้อื่น หากงานเขียนที่ส่งประกวดมีโครงเรื่องหรือแนวบรรยายที่ซ้ำจนเกินคำว่า “แรงบันดาลใจ” ย่อมถูกตัดออกอย่างไม่มีสิทธิ์อุทธรณ์ฎีกา

๒. ไม่มีคุณค่าแก่คนอ่าน คุณค่าของงานเขียนอาจเป็นได้ทั้งคุณค่าทางวรรณศิลป์หรือคุณค่าต่อสังคม แต่งานที่เขียนเพื่อสนองความสนุกสนานของตนเองแล้วยังจะหวังคิดชิงรางวัลโดยไม่มีคุณค่าอะไรในตัวเองคงต้องพบความผิดหวัง เป็นแน่ รวมถึงงานที่ขาดความแปลกใหม่ ไม่มีความคิดสร้างสรรค์ ประเภทผลิตซ้ำแนวคิดหรืออุดมการณ์ของผู้อื่นโดยไม่เสนอแนวทางของตัวเองด้วยเช่นกัน

๓. โครงเรื่องไม่มีเอกภาพ เรื่องที่โครงเรื่องขาดความต่อเนื่อง ไม่มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน อาจจะขาดเป็นท่อนๆ สับสนเรียงลำดับไม่ต่อเนื่องโดยไม่พบเจตนา หรือเรื่อยๆเฉื่อยๆขาดประเด็นหลักที่ต้องการนำเสนอ จะถูกคัดออกจากการพิจารณารางวัลเป็นอันดับต้นๆ

๔. ภาษาไม่เหมาะสม การใช้คำในบทสนทนาไม่เหมาะสมกับระดับของตัวละครหรือใช้ระดับของภาษาบรรยายไม่ตรงกับบรรยากาศของเรื่อง แม้คำหยาบหรือภาษาวิบัติอาจใช้ได้หากปูพื้นตัวละครให้มีบุคลิกเช่นนั้นมาก่อนแต่ถ้าสักแต่ยัดคำพูดแสดงอารมณ์ คำอุทาน หรือเสียงประกอบพร่ำเพรื่อ ก็อาจถูกตัดออกในขั้นตอนการพิจารณาได้

๕. ไม่สนุก น่าเบื่อ แน่นอนว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดของเรื่องแต่ง(Fiction) คือความสนุกสนานแก่ผู้อ่าน แม้ว่างานเขียนหนึ่งๆจะถึงพร้อมด้วยคุณค่า เรื่องมีเอกภาพ ภาษาสวยงามเหมาะสม และเป็นงานต้นฉบับไม่ลอกเลียนใคร แต่หากกรรมการอ่านแล้วไม่มีความน่าสนใจหรือดึงดูดใจ น่าเบื่อ ก็จะไม่ได้รับการพิจารณา ข้อนี้พึงสังเกตว่ารสนิยมของกรรมการในแต่ละเวทีแตกต่างกัน หากสนใจส่งผลงานเข้าประกวดก็สมควรศึกษาคณะกรรมการของรางวัลนั้นๆว่า ถนัดวิจารณ์หรือชมชอบงานเขียนแนวใด เพื่อตัดสินใจเลือกผลงานที่ดีที่สุดในแนวนั้นส่งประกวด หรือหลีกเลี่ยงรางวัลที่เป็นแนวทางที่ตนเองไม่ชอบหรือไม่ถนัดนั่นเอง