Terasphere's Library

ปลายเดือนพฤศจิกายน ท่ามกลางเสียงเพลงลอยกระทง เสียงประทัดดอกไม้ไฟพลุตะไลไฟพะเนียง เสียงเครื่องขยายเสียงออกเวทีประกวดนางนพมาศประจำงานลอยกระทงแทบทุกงาน

แทบทุกเว็บที่กล่าวถึงงานลอยกระทง
ต้องขุดเอาประวัติการลอยกระทงย้อนยุคไปถึงพิธีจองเปรียง และกล่าวถึงนางนพมาศว่าเป็นสนมของพระร่วงเจ้า (ตีความกันจนเลอะว่าเป็นพ่อขุนรามคำแหง บ้างก็ร่นลงมาว่าเป็นสนมของพระมหาธรรมราชาที่ ๑ ลิไท) ผู้ประดิษฐ์กระทงลอยงดงามจนพระองค์ยอยศขึ้นให้เป็นพระสนมเอกทรงนามท้าวศรีจุฬาลักษณ์

อันว่า "นพมาศ" นั้นแปลว่า ทองเนื้อเก้า ซึ่งเป็นทองเนื้อบริสุทธิ์ที่สุดในสมัยโบราณ
แต่ในยุคสุโขทัย ที่ชื่อคน ชื่อตำแหน่งยังเป็นคำไทยพยางค์เดียวส่วนมาก แม้แต่พระราชชนนีของพ่อขุนรามคำแห่งเองก็ยังทรงพระนามว่า "เสือง" หากสนมปลายแถวจะชื่อหรูหราขนาดนี้ก้แปลก เป็นประการ ๑

ประการ ๒ คือ "ท้าวศรีจุฬาลักษณ์" นั้นเป็นตำแหน่งมเหสีรองสมัยอยุธยาหลังสมัยพระบรมไตรโลกนาถมาแล้ว หาได้เป็นตำแหน่งแต่ครั้งสุโขทัยไม่

และตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์วรรณคดี
กรมศิลปากรจัดวรรณกรรม "ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์" ไว้อยู่ในหมวดหมู่ของวรรณกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่ระบุบานแพนกว่า เป็นเรื่องที่อ้างอิงสังคมยุคสุโขทัยเท่านั้น

ตามพระวินิจฉัยของพระบิดาแห่งประวัติศาสตร์ไทย สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งพระองค์ดำรงตำแหน่งประธานหอพระสมุดวชิรญาณ ทำหน้าที่คัดสรรหนังสือเข้าหอพระสมุดแห่งชาติว่า

"ถ้าจะหาพยาน จงเอาสำนวนหนังสือเรื่องนี้ไปเทียบกับสำนวนหนังสือจารึกครั้งสุโขทัย หรือหนังสือที่เชื่อว่าแต่งครั้งสุโขทัย เช่น หนังสือไตรภูมิพระร่วง เป็นต้น หรือแม้ที่สุดจะเอาไปเทียบกับหนังสือที่แต่งเพียงชั้นกรุงเก่าที่จะเห็นได้แน่นอนว่า สำนวนหนังสือเรื่องนางนพมาศเป็นหนังสือแต่งใหม่เป็นแน่ และยังซ้ำมีความที่กล่าวผิด ที่จับได้โดยแจ่มแจ้งว่าเป็นของใหม่หลายแห่ง ยกตัวอย่างดังว่าด้วยชนชาติต่างๆ ในหนังสือนี้ ออกชื่อฝรั่งหลายชาติ ซึ่งที่จริงไม่ว่าชาติใดยังไม่มีเข้ามาในประเทศนี้ เมื่อครั้งนครสุโขทัยเป็นราชธานีเป็นแน่ อีกข้อหนึ่งที่ว่าครั้งสุโขทัยมีปืนใหญ่ขนาดหนักนับด้วยหลายหาบ ปืนใหญ่ในครั้งนั้นก็ยังไม่เกิดขึนในโลก แต่ที่ผิดน่าพิศวงยิ่งกว่าอย่างอื่นนั้นมีแห่งหนึ่ง ที่ลงชื่อว่าชาติฝรั่งอเมริกันลงไว้ในนั้นด้วย ชาติอเมริกันพึ่งเกิดขึ้นยังไม่ถึง ๒๐๐ ปี จะมีในครั้งพระร่วงอย่างไรได้ แม้แต่คำว่าอเมริกันเองก็พึ่งเกิดขึ้นในครั้งกรุงเก่าเป็นราชธานี เพราะฝรั่งช่างทำแผนที่คนหนึ่งไปทำแผนที่ให้ปรากฎ รู้ได้ชัดว่าเป็นทวีปหนึ่งต่างหาก มิใช่อินเดียฝ่ายตะวันตกดังเข้าใจกันมาแต่ก่อน จึงได้เรียกชื่อทวีปนั้นว่าอเมริกาตามชื่อช่างแผนที่ผู้ที่ไปพบความจริงข้อนี้"


พูดง่ายๆว่า "ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์" หรือ "ตำนานนางนพมาศ" นั้นเป็นนิยายพีเรียดสไตล์ "สี่แผ่นดิน" ที่เล่าอดีต "ครั้งบ้านเมืองยังดี"นั่นเอง

อ่านไปอ่านมา ดีไม่ดีนางนพมาศชะรอยจะกลายเป็นพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๓ ครั้งยังดำรงพระยศกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ทรงพระราชนิพนธ์เองเอาด้วย

แม้ว่าสุดท้าย ไปๆมาๆ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยที่ไม่ประสีประสาอะไรกับหลักฐานทางประวัติศาสตร์ จะขุดเอานิยายประวัติศาสตร์ล้าหลังยุคหลวงวิจิตรวาทการ-จอมพล ป. เอามาขายจัดเป็นหลักของการท่องเที่ยวเสียใหญ่โต จนไม่รู้ว่าจะแก้ความเข้าใจผิดที่กลายเป็นความเข้าใจถูกของคนหมู่มากได้อย่างไร

แต่เราก็ควรตระหนักและเข้าใจว่า "ลอยกระทง" นั้น มาจากการ "ลอยโคม" และ
"ลอยกระทง" ไม่ได้มีที่มาจาก "นางนพมาศ" "นางนพมาศ" ไม่มีในสมัย "สุโขทัย"

ภาพประกอบเป็นงานลอยกระทงของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต ไม่เกี่ยวกับเนื้อเรื่อง

โดมและดวงจันทร์

แสงฝันกลางสระใหญ่

สาวรำวงกระเทยไทย

ขนมใส่ห่อใบตอง

กล้วยชุบช็อกโกแล็ต

ที่อื่นสาวน้อยตกน้ำ ที่นี่หนุ่มน้อยตกน้ำ! จากคณะวิศวะ

สอยดาวของสำนักงาน(ดูด)ทรัพย์สินแห่งธรรมศาสตร์

แสงโดม